5 × two =

1 × one =

 

Nakon što smo pisali o ulicama Zorana Radmilovića i Đorđa Simeonovića, red je da simbolično povežemo ove dve ulice – onom koja ih i spaja, pre nego se posvetimo i drugim delovima grada. Šumatovačka je poput većine ulica u ovom kraju mirna i tiha, a mnogi mlađi sugrađani je verovatno pamte i po kultnom klubu Plan B, koji je nekada bio na njenoj sredini.

Šumatovac je zapravo jedna visoravan u okolini Aleksinca, koja je u srpskoj istoriji ostala najpoznatija kao mesto na kojem se odigrala velika i značajna bitka protiv Turaka.  U leto 1875. godine u Hercegovini je izbio srpski ustanak protiv turske vlasti i ubrzo se proširio na celu Bosnu i Hercegovinu. Srbija i Crna Gora nisu mogle mirno da gledaju stradanje srpskog naroda u Bosni i Hercegovini, tako da su u Veneciji potpisale ugovor o borbi protiv Turske za oslobođenje i ujedinjenje srpskog naroda.

Izvor: Wikipedia

Sa istorijskog Deligrada Srbija je objavila rat Turskoj. Ratni plan predviđao je da bude podeljena u četiri posebne celine: Moravsku, Timočku, Ibarsku i Drinsku vojsku. Moravska i Timočka, imale su da vode ofanzivne operacije na jugu i jugoistoku ka Nišu i Pirotu, dok su druge dve vojske imale defanzivnu ulogu na Javoru i na Drini. Ofanzive ka Nišu i Pirotu su brzo bile zaustavljene od strane brojnije i bolje naoružane turske vojske, i ofanzivna ratna taktika zamenjena je defanzivnom. Turci su uskoro krenuli u veliku kontra-ofanzivu na timočkom ratištu i nakon zauzimanja Knjaževca, ušli u napušteni Zaječar koji je vojska napustila radi zauzimanja povoljnijih pozicija za odbranu.

Posle zauzimanja Knjaževca i Zaječara glavnokomandujući turske vojske Abdul Kerim-paša je ofanzivu preneo u dolinu Južne Morave, sa željom da pokori Aleksinac i Deligrad i tako nastavi ka unutrašnjosti Srbije. Odlučujući napad na Aleksinac Turci su započeli 23. Avgusta, sa oko 30000 vojnika, naspram oko 15000 srpskih vojnika u odbrani grada.

Izvor: aleksinac.net

Aleksinac i Deligrad su bili najjača utvrđenja, ona koja su trebala da spreče prodor Turika kroz dolinu Morave. Sam Aleksinac bio je utvrđen odbrambenim sistemom sa obe strane reke. Prednost srpske vojske bila je što su sva utvrđenja nadvisivala dolinu kroz koju je neprijatelj trebao da prođe, i to je bio ključni faktor da se utvršivanje započne i završi nekoliko dana pred odlučujući boj.

Turci su pretrpeli velike gubitke napadajući frontalno, jer su primali vatru i spreda i sa strane. Shvatili su da je front preširok, a srpska odbrana dobro pozicionirana, i naredili da se po svaku cenu osvoji Šumatovac, kao ključna tačka odbrane. Čitava srpska poziciona artiljerija je branila Šumatovac, i zbog unakrsne vatre koja je izazvala velike gubitke, Turci su morali da se povuku nekoliko puta iznova započinju juriš. Nakon svih neuspešnih napada, Turci bili primorani da se povuku i priznaju poraz u odlučujućoj bici za Aleksinac.

 

Vladimir Stojković